Voedselzekerheid

Het internationale project is allesbehalve een ver-van-mijn-bed-show vindt de projectleider. ‘Voedselverliezen gaan altijd gepaard met onnodige CO₂-uitstoot. En vanuit het mondiale klimaatvraagstuk is het terugdringen van emissies overal ter wereld zinvol. Daarnaast is voedselzekerheid een mondiaal vraagstuk, en liggen de avocado’s gewoon in de Nederlandse supermarkt. Als je de keten transparant en de producten traceerbaar wil maken, zul je in landen als Kenia moeten beginnen.’

Een tweede misvatting is dat Nederland louter het goede voorbeeld kan geven aan Kenia. ‘Wij hebben hier een strak georganiseerde zuivelketen met minder voedselverliezen, maar ook een intensieve sector die te veel ammoniak en methaan uitstoot. We zijn met de Keniaanse delegatie naar een Nederlandse boer geweest die juist minder intensief koeien houdt, maar nog steeds in de knel komt met de uitstoot van stikstof. Dat is een hard gelag.’

Voor de Nederlandse projectpartners is het een eye-opener hoe internationaal de Keniaanse onderwijsinstellingen zijn, en hoeveel contacten ze over de hele wereld hebben. Verschuur is ook erg te spreken over de samenwerking binnen CoE Groen en Financiering komt onder meer vanuit het programma Praktijkkennis voor Voedsel en Groen vanuit het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), gecoördineerd door het Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA. ‘Samenwerking is binnen dit project cruciaal. Als individuele hogeschool ben je al snel te klein voor een internationaal project. Nu hebben we een pool van onderzoekers van verschillende kennisinstellingen die een bijdrage leveren. Daarnaast is de uitwisseling van kennis gewoon superleuk, en is Kenia een prachtig land.’

Landbouw cruciaal voor Kenia

Landbouw is een van de belangrijkste economische dragers van Kenia, naast toerisme. Het Oost-Afrikaanse land heeft zo’n vijftig miljoen inwoners. Vier op de vijf Kenianen is direct afhankelijk van landbouw als bron voor voedsel en inkomen. Daarnaast is de landbouwsector verantwoordelijk voor 65 procent van de exportopbrengsten. Met name thee, bloemen en koffie worden geëxporteerd.

In Kenia gaat een groot deel van de landbouwproductie verloren, voordat die de consument bereikt. De economische verliezen treffen zowel kleinschalige als grote, commerciële producenten in alle schakels van de keten: van leverancier tot exporteur. Door de voedselverspilling staat ook de lokale en nationale voedselzekerheid onder druk.

Van veel bederfelijk voedsel kan de houdbaarheid worden verlengd via het zogenoemde post-harvest-management. Het gaat onder meer om een andere manier van voedsel verwerken en verpakken, en het beïnvloeden van de omgevingstemperatuur en de luchtvochtigheid tijdens de opslag. In Kenia gebeurt dit nog op kleine schaal. In veel gevallen is de kennis en de technologie beschikbaar, maar ontbreekt de juiste toepassing in de praktijk.

Het praktijkgerichte onderzoek van FORQLAB besteedt aandacht aan lokale toepassingen van post-harvest-management en een bijbehorend verdienmodel. Ook staat voedselveiligheid, kwaliteitsgarantie en traceerbaarheid op de agenda. In veel Keniaanse ketens gaat kennis over de oorsprong van landbouwproducten en de productieomstandigheden nog verloren.

Wageningen University & Research heeft eerder onderzoek gedaan naar de voedselverliezen in Kenia. In industriële ketens zoals de verwerking van kippenvlees zijn de verliezen beperkt. Maar juist op lokale markten gaat volgens een voorzichtige schatting veel voedsel verloren: zeker een derde van alle mango’s en avocado’s bereikt de consument niet.

Samenwerken in eerlijke en duurzame voedselketens